Doanh nhân Phan Thị Hoa:

“Khởi nghiệp và Lớn khôn từ những gian lao của ngoại và mẹ trong chiến tranh.”

Lòng vòng mãi tôi mới tìm được chị. Chiều Sài Gòn muộn, chị đợi tôi bên kia cầu Tân Thuận ở một ngôi biệt thự sang trọng tọa lạc trong khu đô thị sầm uất Phú Mỹ Hưng. Cất giọng Sài Gòn nhẹ nhàng, chị bảo: Vào đây em, vào đây chị cho xem cái này…Qúa đỗi bất ngờ, tôi như lạc vào cung điện của một vị vua chúa ngày xưa với những giường tủ sơn son, thếp vàng!…Qủa là một cuộc sống hoàng cung lộng lẫy mà trong cuộc đời, tôi chỉ có thể được biết đến qua phim ảnh.

Và người đã làm cho cuộc sống hoàng cung thời vua Louis XIV của Pháp sống lại ở đây, hiện hữu ngay tại mảnh đất này là chị PHAN THỊ HOA- Chủ tịch HĐQT- Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thương mại kinh doanh Nhà ở- Xây dựng cầu đường Phương Nam.

Người phụ nữ xinh đẹp đang ngồi cạnh tôi đây, là một người thành đạt đang biến ước mơ ngày nào của mình trở thành hiện thực, điển hình là chị đã có ý tưởng và đang xây dựng nên những khu cao ốc toạ lạc trong một khu đất đắt địa, được quy hoạch khu nhà ở biệt lập trước cửa ngõ của khu đô thị hiện đại Phú Mỹ Hưng. Nơi chỉ dành riêng cho những nhân vật có vị trí nhất định trong xã hội.

Khó ai có thể tưởng tượng lúc thơ ấu chỉ là một cô bé ốm yếu, mang trong người chứng bệnh hen suyễn mãn tính, theo nhö lời ngoại và mẹ chị  kể lại “Gia đình chỉ mong cho tôi ăn và học được là tốt lắm rồi, chứ không ai dám nghĩ Tôi có thể làm được việc gì cho người khác”.

Câu chuyện miên man chị kể  trong cái đêm tĩnh lặng của Sài Gòn đã đưa tôi trở lại với những ngày miền Nam lửa máu năm Mậu Thân 1968. Chị sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Năm 1966, bố mẹ chị đã tự nguyện hiến 120 lượng vàng- một số tiền lớn gần bằng cả sản nghiệp của meï chò luùc baáy giôø để mua một chiếc xe vận tải số EH 6542 Deseto nhằm  vận chuyển cán bộ và vũ khí để phục vụ cho cuộc tổng tấn công Tết Mậu Thân năm 1968 tại địa chỉ số 300 đường Hưng Phú, phường 10, quận 8. Nhưng cho mãi đến tận bây giờ, ký ức của chị vẫn luôn mãi hằn lên dấu ấn của cái ngày khủng khiếp đó, ngày cả gia đình chị phải ly tán vì chiến tranh. AÁn töôïng saâu saéc ñaàu tieân cuûa cuoäc ñôøi chò laø hình aûnh moät gia ñình bò chia ly vaø khuûng hoaûng do chieán tranh.  Chính maét chò chöùng kieán gaàn 10 chieác  xe caûnh saùt cuûa nguïy quyeàn ñeán nhaø huøng hoàn baét chò Hai ñi. Trong luùc ñoù, chò ñi hoïc veà baát chôït nhìn thaáy chò Hai bò baét ngoài treân xe caûnh saùt, chò vaãy tay cöôøi chaøo moïi ngöôøi moät caùch raát töï tin. Chò söõng ngöôøi nhìn theo, coøn ngoaïi chò  thì la khoùc, đành bất lực trước sự tàn ác của quân nguïy quyền Sài Gòn. Naêm 1968 khi vöøa troøn 16 tuoåi ( Tên chị là Phan Thị Thanh Tự Nguyễn Ánh Tuyết), chò Hai nhaän coâng taùc giao lieân, ñoàng thôøi laø bieät ñoäng trinh saùt coâng khai khu Saøi Goøn - Gia Ñònh, thuoäc ñôn vò ban quaân baùo phaân khu 3. Ngoaøi ra coøn tham gia phong traøo hoïc sinh, sinh vieân yeâu nöôùc trong toå chöùc cuûa Huyønh Taán Maãn vaø Leâ Vaên Nuoâi, phong traøo yeâu nöôùc ñoøi quyeàn soáng cuûa baø Nguyeãn Thò Bình giöõa loøng Saøi Goøn. Chò bò ñaøy qua nhieàu nhaø giam vaø ñi Coân Ñaûo. Maõi tôùi 5 naêm sau (naêm 1973) chò môùi ñöôïc traû veà. Sau ngaøy giaûi phoùng chị làm giám đốc công ty vàng bạc Quận 10 TPHCM và  ñöôïc nhaø nöôùc coâng nhaän vaø caáp kyû nieäm chöông cho nhöõng ngöôøi cöïu tuø chính trò trung kieân.

Chị Hai bị bắt, mẹ chị phải lánh nạn mãi tới gần 4 năm sau mới quay trở lại Sài Gòn. Người cha thương yêu cuûa chò cũng anh dũng hi sinh trước ngày giải phóng Sài Gòn coù 3 thaùng. Trước dồn dập những biến cố và đau thương của gia đình khieán chò gaàn nhö bò chöùng beänh traàm caûm, bieát bao suy nghó giaèng xeù taâm hoàn chò, cöù ñeo ñaúng chò trong töøng khaéc töøng giaây: “Mình seõ phaûi laøm gì ñeå giuùp ngoaïi nuoâi caùc em vaø chò Hai ôû trong tuø”?. Nhöõng caâu hoûi  ñoù cöù nung naáu maõi trong tieàm thöùc cuûa chò vaø chò nhaän ra raèng muoán giuùp moïi ngöôøi thaân thì phaûi hoïc gioûi, thaät gioûi. Ñoù laø  tieâu chí tieân quyeát buoäc chò phaûi thöïc hieän. Và  sau mỗi buổi đi học về, chị phải lo nấu cơm cho các em ăn, một mình chị đảm đương, gánh vác tất cả mọi việc trong nhà. Lúc đầu đó quả là một gánh nặng đối với một cô bé yếu đuối không quen làm việc nặng bao giờ. Nhưng rồi, chị ñaõ trở thành người lớn từ lúc nào không hay biết. Và cái ý thức trách nhiệm rất cao với gia đình cứ lớn dần trong lòng chị, ñaõ biến chị thành một người chủ gia đình thực thụ.

“Vì là gia đình chính sách (gia đình liệt sĩ và có công với cách mạng), nên Ủy ban quận 8 TP HCM đã quan tâm cấp cho mẹ Tôi ngôi nhaø số  657/23, bến Ba Đình, P11. Q8. Mặc dù biết rất rõ là mẹ không có nghề kinh doanh thảm chiếu xuất khẩu  nhưng chính quyền vẫn tạo điều kiện cho mẹ Tôi mở tổ hợp chiếu thảm Tín Đức để mẹ có thể kiếm tiền nuôi các con còn nhỏ dại. Nhưng lúc đó, nỗi đau trong lòng mẹ vẫn chưa nguôi ngoai, hậu quả chiến tranh đã để lại trong lòng mẹ một vết thương quá lớn! Tất cả tài sản và hai người chồng của mẹ đều hy sinh cho sự nghiệp cách mạng (người chồng trước của mẹ là một thanh niên Hà Nội chính gốc - Ông là Tiến sỹ Tin học Trưởng đài vô tuyến điện của Trung đoàn 300 Sài Gòn Gia Định, tên là Nguyễn Văn Thiện - tự Hai Lá , đã hy sinh năm 1952, sau rồi mẹ mới đến với ba tôi). Chính vì vậy mà mẹ không thể  nào có sức để điều  hành tổ hợp được. Trước tình cảnh đó,  các chú ở quận 8 đã khuyên mẹ Tôi tạm thời đem giấy phép kinh doanh cho bà Nguyễn Thị Thảnh ngụ tại số 2198 đường Phạm Thế Hiển, phường 9, quận 8 thuê để lấy tiền hàng tháng nuôi các em Tôi ăn học. Nhưng sự thật quá phũ phàng! Suốt gần một năm sử dụng giấy phép kinh doanh của mẹ để xuất khẩu chiếu thảm mà bà ấy không hề trả cho mẹ Tôi một đồng chi phí nào”- Chị Hoa hoài niệm!

Ngày đó, vừa đi học đại học, cô gái trẻ ấy lại còn vừa tham gia công tác xây dựng khóm phường tại khóm 8, phường Nguyễn Trãi, quận 5. Về nhà, nghe mẹ kể lại câu chuyện trên, chị ñaõ đến gặp bà Thảnh để làm rõ việc bà ấy đã sử dụng hóa đơn tài chính ñaõ xuất khẩu được bao nhiêu? Để quyết toán yêu cầu bà phải đóng thuế cho nhà nước đầy đủ, và số tiền thuê sử dụng giấy phép bà Thảnh phải trả cho mẹ chị như đã thoả thuận! Nhưng trôù treâu thay ! bà ấy cứ lánh mặt mãi. Cuối cùng chị quyết định lên Phòng công nghiệp quận 8 để xin hướng dẫn cách giải quyết. Luùc naøy, cách giải quyết duy nhất để thu hồi lại con dấu và hóa đơn, thì phải căn cứ theo quy định của 38 điều lệ nội quy thành lập hợp tác xã và tổ hợp mà Nhà nước đã ban hành. Cứ đến 12 tháng là tất cả tổ hợp phải mở Đại hội, báo cáo tài chính trước đại hội tổ viên và bầu lại ban điều hành, ban kiểm soát, lúc đó tổ hợp mới có đủ tư cách để hoạt động. Và chị phải thực hiện như thế mới có thể vô hiệu hóa hành vi của bà Thảnh mà mẹ chị đã tin lầm.

“18 tuổi, điều kỳ diệu đã đến với một cô bé có sức khỏe mong manh tưởng chừng không thể sống được như Tôi. Không hiểu phép nhiệm mầu nào đã giúp cô bé ấy có được một sức mạnh và ý chí lạ thường. Chắc có lẽ từ suy nghĩ đơn giản và thiết thực nhất của Tôi trong lúc đó là phải làm có tiền để giúp mẹ nuôi các em ăn học. Chính đó là động lực đã biến Tôi trở thành người phi thường không biết sợ cái khó. Tôi đã thay mẹ điều hành tổ sản xuất chiếu thảm xuất khẩu Tín Đức tại số 154 Dương Bá Trạc, phường 2, quận 8, TP Hồ Chí Minh”- Chị chia sẻ.

Với ý chí và sáng tạo, chị đã đứng ra để vận động 88 tổ viên mới tham gia vào tổ hợp. Sau khi tổ chức đại hội cho tổ hợp thành công tốt đẹp, 88 tổ viên đóng góp nghĩa vụ cho chị với số tiền ít ỏi là 880 ngàn đồng để làm nguồn vốn lưu động ban đầu. Chị đã kết nạp chị Đoàn Ngọc Phấn làm kỹ thuật trưởng để huấn luyện tay nghề dệt chiếu thảm xuất khẩu cho 88 tổ viên. Số tiền 880 ngàn đồng làm vốn ấy, đối với chị vô cùng quan trọng, nên chị đã sử dụng một cách thật nghiêm túc và thaän troïng để mang lại tay nghề cho 88 tổ viên.Chị đã giao 300 ngàn đồng cho chị Phấn đi mua khung dệt và nguyên liệu cói, đay phẩm nhuộm để dạy nghề cho các tổ viên. Vậy mà chỉ sau ba tháng, họ đã biết dệt thành thạo.

Giữ trọng trách là kế toán trưởng nhưng thực ra, một tay chị đã thay mẹ điều hành cả tổ hợp. Nghe qua thì có vẻ rất to lớn, nhưng thật sự cả tổ hợp của chị vốn chỉ có chưa đầy 1 triệu đồng. Lại là một bài toán phải trăn trở với một cô bé 18 tuổi nhö chò : “Toâi phaûi laøm gì ñaây? Ñeå giaûi quyeát coâng aên vieäc laøm cho 88 gia ñình coù löông haèng thaùng, vaø ñoàng thôøi coù saûn phaåm ñeå giao cho coâng ty thaûm theâu xuaát khaåu TP HCM”.

Trong tay chỉ còn vẻn vẹn 500 ngàn, đắn đo, cân nhắc mãi, cuối cùng  chị chỉ có một lựa chọn là xin làm gia công cho Công ty Liên hiệp xuất khẩu tỉnh Đồng Tháp và Long An. Một thân một mình, chị đã lặn lội tìm kiếm thị trường và kết quả sau những chuyến đi nhờ sự khéo léo đàm phán của chị, nên hai tỉnh đồng ý ký hợp đồng với hình thức: giao nguyên liệu tính thành trị giá cho chò, sau đó chị sẽ có trả lại thành phẩm. Mỗi năm, chị nhận của Đồng Tháp hơn 5 ngàn tấn cói và đay, Long An thì cũng gần như thế. Chị tận dụng lãi của nguyên liệu để tiếp tục gia công, nhằm thực hiện việc hoàn thành kim ngạch của tổ Tín Đức với Công ty thảm thêu TP Hồ Chí Minh, bởi nếu Tín Đức không hoàn thành chỉ tiêu thì hợp đồng sẽ không được ký cho năm sau nữa.

Và thật bất ngờ, hình như ông Trời cũng thương người hiền, chỉ sau 3 năm, tổ hợp của chị đã đạt doanh số lớn nhất phía Nam, chỉ đứng sau hai hợp tác xã Bình An và Quyết Tiến. Với uy tín giao hàng đúng hạn và đảm bảo chất lượng xuất khẩu, dần dần, chị mở thêm một tổ hợp có tên là Thành Sơn  (do em gái Nguyễn Thị Hồng Cúc đứng tên). Tổ hợp này có nhiệm vụ chuyên sản xuất tăm nhang xuất khẩu uỷ thác đối lưu hàng hóa với Tổng Công ty Intimex (Bộ Nội thương). Vào những năm đó (1978-1984), mỗi tổ hợp chỉ có hai ngành sản xuất nên chị cũng vấp phải không ít những khó khăn về cơ chế của Nhà nước. Một mình chị tất bật như con thoi, chò vừa phải  đối nội lo tổ chức sản xuất, vừa phải đối ngoại lo tìm nguồn nguyên liệu ứng trước để sản xuất mà không cần vay vốn. Nhưng chị đã vận dụng mọi cách xoay xở để vượt qua tất cả những khó khăn ấy, vaø roài tổ hợp của chị vẫn phaùt trieån vaø trụ vững.

Một số hợp tác xã khác thấy tổ hợp của chị phát triển quá lớn, do đó đã cạnh tranh không lành mạnh. Vì vậy ngày nào chò cuõng khoùc vì  uất ức. Nhắc lại câu chuyện này, chị nói: “Cho đến tận bây giờ Tôi vẫn còn mang ơn chú Mười Cẩm- Phó Chủ tịch quận 8 và chú Hạnh- Chủ nhiệm Liên hiệp xã quận 8 nhiều lắm”. Bởi chính họ là người  đã luôn động viên và giúp đỡ chị cả về vật chất lẫn tinh thần để chị có thể vượt qua những ngày sóng gió đó. Nhằm giúp tổ hợp chị có đủ nguồn nhân lực sản xuất chiếu thảm xuất khẩu. Nên các chú đã hướng dẫn cho chị mở thêm một cơ sở sản xuất nhôm và chiếu thảm xuất khẩu mang tên Nghĩa Thành, ngành chính là sản xuất nhôm, ngành phụ là chiếu thảm xuất khẩu (ngành phụ hoạt động với doanh số lớn hơn ngành chính) tại phường, nơi mà tập trung tay nghề sản xuất thảm chiếu xuất khẩu của thành phố.Với nguồn nhân lực là các tổ viên nghĩa vụ và hơn một nghìn tổ viên ngoài nghĩa vụ, tổ hợp của chị luôn đảm bảo đủ sản phẩm giao cho 3 đơn vị theo đúng chỉ tiêu.

Cơn bĩ cực rồi cũng qua! Qua kinh nghiệm đó, chị như biến thành người khác. Trưởng thành và tự tin lên rất nhiều. Công việc lúc nào cũng đầy ắp. Ngày nào ghe cói đay ở Đồng Tháp cũng cập bến, chị chỉ việc đi thuê kho để chứa, cân nhập kho và kiểm tra tổ viên sản xuất. Mọi việc cứ đi liên miên tiếp nối, chị làm việc không có thời gian ngơi nghỉ. Có những ngày chị đi từ 6 giờ sáng đến tận 2 giờ khuya mà vẫn chưa về nhà. Từ dọc cầu Nhị Thiên Đường đến cầu Bà Tàng, phường 9, quận 8- TP Hồ Chí Minh- nơi nào cũng là kho để chị chứa cói đay. Có những ngày nhận tin từ thủ kho báo là bị mất hàng, mình chị giải quyết cũng đủ mệt. Nhưng với chị lúc này, công việc là trên hết. Chị tập trung làm việc, quên cả nghỉ ngơi, ăn uống. Ngaøy ñeâm lo laéng cho coâng vieäc ñaõ khieán chò kieät söùc, năm 26 tuổi, chị bị loét hành tá tràng dạ dày rất nặng, chị phải nằm liệt giường gần 4 tháng trời để chữa bệnh. Khó khăn trong công việc chưa qua, bệnh tật lại kéo tới giày vò chò, vaø tưởng chừng seõ khoâng vöôït qua noåi. Nhưng  như có một sức mạnh lạ kỳ ñaõ tieáp theâm sinh löïc cho chò. YÙ chí và nghị lực đã thoâi thuùc chò ñöùng daäy ñeå vöôït qua moïi thöû thaùch. Chieán thaéng ñöôïc beänh tật, nhöng quan troïng hôn laø chò ñaõ chieán thaéng ñöôïc chính mình. Chò laïi tieáp tuïc taâm huyeát vôùi coâng vieäc.

Và chính những tháng năm thöû thaùch gian khổ đã rèn luyện cho chị ý chí thật kiên cường, tinh thần dẻo dai, sức chịu đựng bền bỉ, vaø moät baûn lónh vöõng vaøng đáng phải kinh ngạc. Ẩn sau cái lớp vỏ ngoài yếu đuối của một tiểu thư đài các là caû một sức mạnh phi thường, neân khi gặp phải nhöõng vaán ñeà quaù khó khăn cũng không làm chị chùn bước. Chị chia sẻ: “Những ngày khởi nghiệp đầy đắng cay và nhọc nhằn đó là hành trang và cũng là phép nhiệm màu để giúp cho cô bé yếu đuối, bệnh tật  nhö tôi ngày nào nay đã trở thành một nhà kinh doanh thành đạt”

Sau những tháng năm đáng nhớ kể từ ngày đầu khởi nghiệp đó, chị vẫn bền bỉ theo đuổi con đường kinh doanh của mình. Trong những năm từ 1984 đến năm 1992, công ty của chị chuyên cung ứng gạo, nông sản, thủy hải sản, lâm sản xuất khẩu cho Pháp, Thái Lan, Ấn Độ. Đến năm 1992 – 1993 khi nhà nước đã có nghị định 388 cho phép được thành lập công ty TNHH, nên chị đã thành lập Công ty TNHH Phương Nam kể từ đó. Năm 1993-1997, chị lại chuyên nhập khẩu nguyên liệu nhựa, hóa dẻo, xi măng, phân bón, xe gắn máy và các mặt hàng tiêu dùng khác của Hàn Quốc, Nhật Bản, Indonesia, Đức…Là một người nhạy cảm với thời cuộc, lúc nào cũng muốn tự mở lối đi cho riêng mình, năm 1998, do khủng hoảng tài chính khu vực, chị quyết định chuyển sang một lĩnh vực mới: Kinh doanh và đầu tư bất động sản. Đó cũng là một quyết định cực kỳ đúng đắn. Từ đó đến nay, Công ty Phương Nam do chị điều hành càng ngày càng lớn mạnh và khẳng định vững vàng  uy tín trên thương trường. Hiện Phương Nam đang là chủ đầu tư một dự án khu nhà ở phường Tân Phú, quận 7, TP Hồ Chí Minh -Toạ lạc trước cửa ngõ khu Nam Sài Gòn hiện đại Phú Mỹ Hưng và đang tiếp tục xây một cao ốc 12 tầng theo tiêu chuẩn Louis của Pháp dạng biệt thự Hoàng gia trên không, dự án gồm 88 căn biệt thự, 403 căn hộ. Dự kiến đến năm 2009, Công ty sẽ chuyển đổi công năng dự án để xây thêm hai cao ốc giống như vậy ở vị trí khu A và khu D của dự án.

Hỏi chị trong bao nhiêu công trình mà chị đã xây dựng, chị tâm đắc nhất với công trình nào, chị Hoa hồ hởi: Đó chính là việc xây dựng biệt thự Southern Palace trong Building…Đây cũng là ước mơ đã ấp ủ trong tôi suốt bao năm mà bây giờ tôi mới có thể thực hiện được. Với tiêu chí mang lại sự sang trọng bậc nhất như cuộc sống hoàng cung thời vua Louis XIV của Pháp, Southern Palace được thiết kế bởi Hội kiến trúc, Tập đoàn Meinhardt với nhiều kiến trúc sư lừng danh của Pháp Cabinet d’ artchitect Tran và Caravol, Úc, Thụy Sĩ và Việt Nam- những tập đoàn đã từng thiết kế những tòa nhà nổi tiếng thế giới, các khách sạn 5 sao và những biệt thự sang trọng dành cho khách thượng lưu và các nhà tài phiệt, vua dầu mỏ. Southern Palace là một khu cao ốc có vị trí biệt lập chỉ dành riêng cho những nhân vật có vị trí nhất định trong xã hội. Chủ nhân của những ngôi biệt thự này sẽ đạt đến đỉnh cao của cuộc sống hoàng gia. Và Southern Palace chính là đích đến trên cả tuyệt vời và ngoài sự mong đợi của những ai đang hướng  tới kiệt tác của ngày hôm nay!

Không chỉ thành đạt trên thương trường và trong cuộc đời với những ý tưởng kinh doanh đầy mới lạ và táo bạo, người nữ doanh nhân giỏi giang này cũng là người có tấm lòng đầy nhân ái. Hiếm khi có một hoạt động từ thiện nào mà lại thiếu sự góp mặt của chị: Ủng hộ quỹ vì người nghèo, quỹ hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế thông qua “Ngày tiết kiệm vì phụ nữ nghèo”; Qũy bảo trợ trẻ em, xây dựng trường học, cầu đường, giúp đỡ nông dân nghèo thành phố, chương trình tù Côn Đảo, quà Tết cho người nghèo và gia đình chính sách neo đơn. Mỗi năm chị không quên gửi 200 cho đến 1000 phần quà cho những gia đình nghèo ở phường Tân Hưng, Tân Phú, quận 7 và huyện Cần Giờ; tài trợ cho quỹ đào tạo trẻ em hiếu học không có điều kiện đến trường; giúp đỡ hội chất độc Dioxin tỉnh Quảng Ngãi; đóng góp cứu trợ nhân đạo cho các vùng bị thiên tai, tham gia xây nhà tình thương cho các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi và Đà Nẵng…Thật khó có thể kể hết những việc làm từ thiện mà chị và Công ty Phương Nam đã làm. Còn chị, chị đến với những con người nghèo khổ, những số phận bất hạnh với một suy nghĩ thật giản dị: Được sẻ chia- với tôi đó cũng là một hạnh phúc!

“Cuộc sống giống như một cuộc hành trình. Nếu bạn dừng lại, bạn sẽ bị loại ra khỏi cuộc hành trình đó”- Đó cũng chính là thông điệp mà nữ Tổng Giám đốc doanh nhân Phan Thị Hoa- Người mà nhiều năm liền đã được xã hội tôn vinh và đón nhận những danh hiệu cao quý: “Người phụ nữ thành đạt”; “Nữ doanh nghiệp tiêu biểu”; “Doanh nhân tiêu biểu”; “ Bông Hồng vàng”- muốn nhắn nhủ tới những người đang tiếp bước chị. Cuộc sống là sự không dừng lại- không ngơi nghỉ- Sống là để phấn đấu và cống hiến cho xã hội, cho những người mà mình thương yêu- Thông điệp ấy đã đi theo suốt cuộc đời chị. Và cho đến hôm nay, khi cuộc đời đã ban tặng cho chị thêm nhiều quả ngọt, nó vẫn còn thật nhiều ý nghĩa!